Aydınlatma ve İnsan

“Işık nedir?” sorusunun araştırılması doğa bilimlerine aittir ancak “Işık nasıl yayılır?” sorusu ise, ışığın doğrular boyunca yayılıyor olması nedeni ile matematiksel bilimlerin bilgisini gerektirir. Bu kitapta Güneş’in ve Ay’ın yaydığı ışık kavramlarından yola çıkarak insanlığın matematik bilimiyle oluşturduğu yapay ışıkları derinlemesine inceleyeceğiz. Kitaba başlamadan önce okuyuculara söyleyebileceğim en temel bilgi “Işık” ile “Aydınlatmayı” tamamen ayırmaya […]

17.yüzyılda, karısı kör olan Filozof William Molyneux, dostu John Locke’a şu soruyu sordu. “Doğuştan kör bir insanın, şimdi yetişkin olduğunu ve eliyle dokunmak suretiyle küreyi küpten ayırabildiğini varsayalım. Bu kişi görme yeteneğini kazandıktan sonra, elleriyle dokunmadan hangisinin küp, hangisinin küre olduğunu söyleyebilir mi?”         John Locke 1690’da kaleme aldığı “İnsanın Anlama Yeteneği […]

Ticaretin ana kuralı, üretebildiğiniz ya da elinizdeki ürünü satabilmeniz ile ilgilidir. İlk yerleşik toplumlarda ve sonrasındaki dönemlerde finans piyasalarının olmaması, satış ve pazarlar için gerekli olan dinamiklerin tam oluşmamasına neden olmuştu. Bu dönemde yapılan ticaret, kitlesel üretimin olmaması ve teknolojik kısıtlamalar nedeniyle, mecburen birebir olarak gerçekleşmekteydi. Çoğunlukla üreticiler üretir ve birinci elden satışını da gerçekleştirirlerdi. […]

Antakya’daki Kurtuluş Caddesi’nin “Dünya’nın ilk ışıklandırılan” caddesi olduğunu biliyor muydunuz? Antik Çağ’da Ortadoğu zenginlerinin alışveriş merkezi haline gelen Kurtuluş Caddesi, gündüzler insanlara yetmeyince geceleri de meşaleler kullanılarak aydınlatılmıştır. Böylece “Dünya’nın ilk ışıklandırılan” caddesi unvanını almıştır. Hatta yerin yaklaşık 9 metre altındaki orijinal haline ulaşılması için projeler hazırlanmış ve çalışmalar başlatılmıştır. Günümüzde birçok makale ve bilimsel […]

Enerji, insanlara kişisel konfor ve hareketlilik sağlamakta olup, endüstriyel, ticari ve toplumsal refah için de temel niteliktedir. Isı, elektrik, kimyasal, nükleer vb. 8 çeşit enerji kaynağı bulunmaktadır. Kitabımızın bu bölümünde aydınlatma ile elektrik enerjisi arasındaki bağıntıyı inceleyeceğiz. Yaşam konforumuzu en üst düzeye çıkarabilmek için Dünya’da kullanılan elektrik enerjisini genel olarak termik kaynaklardan (doğalgaz, kömür, linyit […]

yüzyıla damga vuran teknolojik gelişmelerin şüphesiz en iddialılarından birisi LED teknolojisidir. A’dan Z’ye her sektörde aktif olarak kullanılmaya başlayan LED‘ler hayatımızın her aşamasında var olmayı çok kısa bir sürede başardılar. Bugün evimizdeki televizyondan, aracımızdaki gösterge panellerinden, ofisimizdeki aydınlatmamızdan, kullandığımız cep telefonundan, saatimizden… Aklınıza gelebilecek her cihazın ve aletin içinde mutlaka LED teknolojisi mevcuttur. Peki, 2000’li […]

Correlated Color Temperature  (CCT), yani İlişkili Renk Sıcaklığı anlamına gelen ve Kelvin ile ifade edilen ışık renginin belirlenmesinde insan gözünün algılaması, ana renkler ve ara renkler, sıcaklık gibi değişkenleri incelememiz gerekmektedir. Renkleri görmemiz, gözün arkasındaki duyargalarla mümkündür. Bunlar ışık yoluyla alınan bilgiyi beyinde elektrik sinyallerine dönüştürür. Nörologlar bunları foto reseptör olarak adlandırır. Bu foto reseptörler […]

Colour Rendering Index yani Renksel Geriverim İndeksi olarak tanımlanan CRI, bir ışık kaynağının, Güneş ışığı gibi bir referans ışık kaynağı ile karşılaştırıldığında, nesnenin tam ve doğal renklerini gösterebilme yeteneğini ölçen bir değerdir. Güneş ışığının bir rengi gösterme kalitesi 100 olarak kabul edilmektedir ve buna bağlı olarak yapay aydınlatmanın bu değere en yakın sonucu vermesi, o […]

Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından yayınlanmış ve IEC / EN 60529 ile standartlaştırılmış olan IP Kodu; Ingress Protection Code (Giriş Koruma Kodu) ya da International Protection Code (Uluslararası Koruma Kodu) olarak tanımlanmaktadır. Temel mantığı ise elektrik ile çalışan aletlerin toza, suya ve dış etkenlere karşı dayanıklılığını belirtmek için kullanılır. IP Kodu 3 rakamdan oluşmakta olup, […]

UGR İngilizce “Unified Glare Rating” kelimelerinin baş harflerinin kısaltmasıdır. Türkçeye “Birleştirilmiş Parlama İndeksi” olarak çevrilmektedir. Glare Latince kökenli bir kelime olup özünde Parıltı, Işığın gözü alması anlamları bulunmaktadır. Buradan yola çıkarak kamaşma için, ışığın insanın güzünü alması olarak tanımlayabiliriz. Bir yaz günü öğlen saatlerinde 3-5 saniye Güneş’e baktıktan sonra etrafınızdaki kişileri ya da nesneleri belli […]

Kitabımızın şuan ki bölümüne kadar bir mekân için, doğru aydınlatma seviyeleri (lux), doğru ışık sıcaklığı (kelvin) ve doğru renksel geriverim indeksi (cri) değerlerinden bahsettik. Tüm bu değişkenlerin aydınlatması yapılacak mekânda etkisini belirleyen son öğe ise homojenite olarak karşımıza çıkıyor. Homojenite; bir ortamın aydınlatmasındaki, asgari aydınlatma seviyesinin ortalama aydınlatma seviyesinden en fazla üçte iki oranında küçük […]

Flicker İngilizce kökenli bir kelime olup Türkçe’de “Titreşim” olarak geçmektedir. Aydınlatma sektöründeki tanımı ise zamana bağlı olarak ışık miktarlarındaki ani değişimler veya dalgalanmalardır. Çok hızlı giden bir aracın jantına dikkatli bakarsanız tekerinin sanki dönmediğini hissederiz. Ya da devir hızı çok yüksek olan bir dişli mekanizmasının hareket etmediği izlenimine kapılırız. Aslında ışık kaynağının olduğu her yerde […]

Etkinlik Faktörü; bir ışık kaynağından çıkan toplam ışık akısının (lm), şebekeden çekilen güce (w) oranı olarak tanımlanmaktadır ve lümen/watt ya da kısaca lm/w ile temsil edilmektedir. Bazı kaynaklarda Işık Verimi olarak da geçmektedir. Güç başlıklı konumuzda konvansiyonel aydınlatmaların bir asırlık tarihi boyunca çok fazla teknolojik gelişme kaydedemediğini, bu nedenle üretilen ampul ya da armatürlerin lümen […]

Işık şiddeti; İngilizce Candela’dan dilimize Kandela olarak geçmiştir. Aslında Candela kelimesi Candle yani “mum” kelimesinden türemiştir. Bunun sebebi elektrik ve ampulün icadından önce ışık şiddetinin mum birimiyle ölçülüyor olmasıydı. Daha sonraki süreçte aydınlatma teknolojisindeki gelişmeler neticesinde ışık şiddeti için daha iyi bir tanımın yapılması zorunluluk haline geldi. Günümüzde ışık şiddetinin birimi “I” harfi ile sembolize […]

Lümen Latince Luc-men sözcüğünden türetilmiş ve ışık anlamına gelmektedir. Dilimize olduğu gibi aktarılmış ve fiziksel bir tanımla; toplam ışık akısı ya da miktarı olarak kabul edilmiştir. Teknik kullanımlarda birimi “lm” olarak geçmektedir. Bir önceki konumuzda Kandela’nın belirli bir yöndeki ışık yoğunluğunu temsil ettiğini ifade etmiştik, Lümen ise ışık kaynağından her yönde çıkan toplam ışık miktarıdır. […]

Fransızca kökenli olan Lux kelimesi, Türkçe’ye “Lüks” olarak çevrilmiştir. Tüm Dünya’da aydınlatma ölçü birimi olarak Lux ifadesi kullanılmakta ve “E” simgesi ile gösterilip birimi “lx” ile temsil edilmektedir. Dilimizde Lüks kelimesinin anlamı daha çok gösteriş, aşırılık olarak kullanıldığı için birçok kaynakta Lux kullanımı kendisini korumuştur. Genel anlamda ışık kaynağından çıkan ışınların, yüzeyde oluşturdukları aydınlık seviyesidir. […]

Driver teknik anlamda sürücü demektir. Bilgisayar teknolojilerinden motor teknolojilerine kadar birçok alanda bu teknik tanımı duymaktayız. Bizim ilgilendiğimiz kısmı LED Teknolojisinde kullanılan “LED Driver” olacaktır. Konvansiyonel aydınlatmada mekanik balast, daha sonra elektronik balast kullanımı gerçekleşmiştir, günümüz LED armatürlerinde ise LED driver bir sürücü tanımı olarak kullanılmaktadır. Neden bir armatür için driver’ a ihtiyaç duyarız? Bu […]

İngilizce diffuser kelimesinden dilimize çevrilmiş olan difüzör; yayıcı, dağıtıcı anlamına gelmektedir. LED ışık kaynakları üzerinden geçen akımla, yarı iletken maddenin atomları aldıkları enerjiyle ışın yayarlar. Bu noktada özellikle mavi rengin yayıldığı dalga boyu 380nm ile 500nm arasında olup, bu kısa dalga boyunun insan sağlığına zararlı olduğu söylenmektedir. LED teknolojisi ile ilgili çok fazla araştırma yapılıp, […]

LED Çip üreticileri bu çiplerin üretimini 110° ile 130° arasındaki açılarda olacak şekilde üretmektedir. Bu açıda çıkan ışık kaynağı herhangi bir yönlendirme yapılmadığı takdirde belli bir mesafede belli bir aydınlık düzeyi sağlayacaktır fakat mesafe arttıkça alandaki ya da obje üzerindeki aydınlatma şiddetinde azalış olacaktır. Örneğin bir armatürü 2mt yüksekliğe astığınızda zeminde gördüğünüz aydınlatma seviyesi 100 […]

Konvansiyonel aydınlatmaların verimsizliğinin en büyük nedenlerinden birisi sistemden çekilen elektriksel gücün %80’den fazlasını ısıya dönüştürüp, geriye kalan kısmı ışık akısı olarak verebilmesiydi. Bu sistem LED teknolojisi ile daha iyi konumlara getirilmesine karşın yine de mevcut aydınlatma teknolojilerinde sistemden çekilen enerjinin hala büyük bir kısmı ısıya dönüşüp kaybolmaktadır. LED teknolojisinde bu kayıp, ortalama %70 ısı, %30 […]

Cam günümüzde birçok sektörde kullanıldığı için çok farklı üretim teknikleri ve çeşitleri mevcuttur. Her uygulama için farklı içerikli camlar yapılabilmektedir. Bina ve konutlar için, endüstriyel uygulamalar ve savunma sanayi için yapılan camların her biri farklı içeriktedir. Aydınlatma sektöründe kullanılan camlarda yapı itibari ile farklı bir alandır. Türkiye, inşaat sektörünün yoğun olduğu bir ülkedir. Bu nedenle […]

LED Çiplerin, yapılacak armatürün gücüne ve özelliklerine göre bir PCB üzerine dizgi makinaları aracılığı ile seri ve paralel olarak dizilmesine modül sistemi denilmektedir. Bir modül sisteminin ana bileşenini PCB ve LED Çip oluşturmaktadır. PCB İngilizce “Printed Circuit Board” kelimelerinin kısaltılmış halidir ve Türkçede “Baskı Devre Kartı” anlamına gelmektedir. Aklımıza gelebilecek hemen hemen tüm elektronik cihazların […]

SMD, İngilizce Surface Mount Device (yüzeye monte edilebilen eleman) kelimelerinin kısaltmasıdır. SMD LED’ler bir PCB baskılı devre kartları üzerine dizgi makinaları aracılığı ile dizilen ışık kaynaklarıdır. Aşağıda bir SMD LED’in içyapısını gösteren görsel bulunmaktadır.                   Görselden anlaşıldığı üzere bir SMD LED; Package Heat Sink Die Wire Bond Lens gibi […]

Kanada’daki Colombus Otel, 12 Aralık 1942 yılında bir kundakçı tarafından ateşe verildi. Yangınla birlikte otelin güç santrali devre dışı kaldı ve karanlıkta kalan insanlar panikle ne yapacaklarını bilemeyerek çıkışı bulmaya çalıştırlar. Yangın, 5 dakika içinde 99 kişinin ölümü ve 100’den fazla kişinin ağır yaralanması ile son buldu. Bu otelde “Acil Aydınlatma Sistemi” yoktu! Maalesef tarihte […]

Kitabımızın şuan ki bölümüne kadar aydınlatmanın insan sağlığı ve davranışları üzerindeki etkisi, kaliteli bir aydınlatma armatürün nelerden oluştuğu, aydınlatma kirliliği ve enerji verimliliği konuları detaylı olarak inceledik. Fakat tüm bu sistemler on/off  (açma/kapama) aydınlatma sistemleri üzerineydi. Günümüzde özellikle çok katlı yapılar, plazalar, alışveriş merkezleri, oteller aydınlatmanın yoğun olarak kullanıldığı ve bu nedenle enerji sarfiyatının üst […]

 TS EN 12464 Normu TS 12464 STANDARDI YER LUX YER LUX Konut Alanları Ofis Alanları Yatak Odası 50 Genel Alan 50 Banyolar 100 Genel Çalışma Alanı 500 Mutfak 500 Teknik Ofisler 750 Oturma Odası 100 Yönetim Ofisleri 200 Merdivenler 100 Konferans Salonları 200 Tuvaletler 100 Bekleme Salonları 200 Mağazalar Bilgi İşlem Merkezi 300 Vitrinler 1000 […]

TSE Aydınlatma Standartları   AYDINLATMA ARMATÜRLERİ STANDARDLARI 1.1 TS EN 60598-1: Genel Kurallar ve Deneyler 1.2 TS EN 60598–2–1: Genel amaçlı, sabit 1.3 TS EN 60598–2-2: Gömme armatürler 1.4 TS EN 60598–2–3: Yol ve cadde aydınlatması İçin 1.5 TS EN 60598–2–4: Genel amaçlı, taşınabilir 1.6 TS EN 60598–2–5: Projektörler 1.7 TS EN 60598–2–6: Filamanla lambalar […]