Renksel Geriverim Endeksi (CRI)
Colour Rendering Index yani Renksel Geriverim İndeksi olarak tanımlanan CRI, bir ışık kaynağının, Güneş ışığı gibi bir referans ışık kaynağı ile karşılaştırıldığında, nesnenin tam ve doğal renklerini gösterebilme yeteneğini ölçen bir değerdir.
Güneş ışığının bir rengi gösterme kalitesi 100 olarak kabul edilmektedir ve buna bağlı olarak yapay aydınlatmanın bu değere en yakın sonucu vermesi, o armatürün CRI değerini temsil etmektedir.
CRI değeri konvansiyonel aydınlatmalarda ( halojen, floresan, akkor) çok iyi değerlerde iken (90-100 arası) LED teknolojisinde bu konuda istenilen performans tam olarak sağlanabilmiş değildir. Günümüzde ticari amaçlı üretilmiş ve yoğun olarak kullanılan LED armatürlerde CRI değerleri 80 ile 90 arasında değişmektedir. Son yıllarda gelişen teknoloji ve yapılan Ar&Ge çalışmaları ile 97CRI ve hatta 2019 yılında 100CRI değerindeki LED Çip üretimi başarılmış olmasına rağmen üretim maliyetlerinin yüksekliğinden dolayı ticari olarak kullanımına başlanamamıştır.
Bu noktada aklımıza ilk gelen sorulardan birisi 80CRI ile 100CRI arasındaki fark ne kadar etkilidir, insan gözü bu farkı ayırt edebilir mi? Bu konu başlı başına bir kitap konusu olmakla birlikte en temel anlatım ile kıyaslamalar yaparak gözümüzde bu konuyu canlandırmak mümkündür.
Bir mağazadan siyah rengi sizi etkilediği için bir ceket ya da bluz alıp ertesi gün “gün ışığında” giydiğinizde aldığınız ürünün siyah değil koyu lacivert olduğunu görebilirsiniz. Beyaz bir ürün olarak görüp aldığınız bir kıyafetin ise kirli beyaz ya da bej rengine yakın olduğunu fark edebilirsiniz. Aslında birçoğumuz mağazanın aydınlatmasında bir sorun olduğunu ya da rengini tam olarak algılayamadığımızı hissettiğimizde ürünü alıp ışığa doğru hatta imkân varsa gün ışığına doğru tutarak tam rengi anlamaya çalışırız. Bu yapılan eylemin mağaza içindeki aydınlık şiddetinin az olduğunu düşünerek yapabiliriz, oysa aydınlık şiddetinden daha önemli olan bu noktada armatürlerin CRI değerleridir.
CRI değeri, LED teknolojisinde incelenirken 15 renk referans alınmıştır ve bu renkler R1’den R15’e kadar kodlanmıştır. R1 ile R8 arası renkler pastel tonları olup üretilen LED Çip’in bu renkleri en başarılı şekilde geri yansıtması referans alınarak o LED Çip’in CRI değeri belirlenir ve bu tanımlama “Ra” olarak kabul edilir.
CRI Renk Modeli
Bu durumda R9 ile R15 arasındaki renkler neyi temsil etmektedir?
Aydınlatma ile daha profesyonel ilgilenen kişiler bu durumda CRI değerinden çok armatürün Ra, R9-R15 değerlerine bakmaktadır. Çünkü R9 kırmızı rengin, R13 Cilt tonu renginin geri yansımasını temsil etmektedir ki oldukça önemlidir. 80 CRI iki LED Çip’in bir elmayı farklı renklerde gösterdikleri bilinmektedir. Bunun sebebi LED Çiplerden birinin R9 değeri çok iyidir. Bu durumda CRI ve R9 değeri daha iyi olan LED Çip’in aydınlattığı elma daha canlı, daha taze ve daha dolgun tonlarda görünmektedir.
Mağazalarda kırmızı ve ten rengi tekstil ürünleriniz varsa R9-R13 değerlerine dikkat etmeniz ürünlerinizin görsel kalitesini arttırmaktadır. Keza restoranlarda, süpermarketlerin et ve sebze reyonlarında CRI değerinin yanında R9 ve R13 değerlerine bakmanız ürünlerin daha canlı ve taze görünmesini sağlamaktadır.
Özellikle müzelerde sergilenen ürünlerde sanatçının vurgulamak istediği renkler konusunda bu konu çok hassastır. Armatürün sadece CRI değerine bakmaktansa tüm renk spektrumlarını içeren R9 ve R15 değerlerini de ihtiyacınıza göre belirlemeniz profesyonel aydınlatma yapmanızı sağlayacaktır.
Günümüzde bu şekilde başarılı aydınlatmayı özellikle kozmetik firmaları uygulamaktadır. Çünkü pazarlanmak istenen kırmızı renkte bir rujun en canlı, parlak, dolgun ve kaliteli sunumu için R9 değerinin çok iyi olması gerekmektedir.
70-80-90 ve 97CRI bir ışık altında bir elmanın görünümü aşağıda mümkün olan en iyi baskı kalitesi ile verilmeye çalışılmıştır.
