Lux (Aydınlık Düzeyi)
Fransızca kökenli olan Lux kelimesi, Türkçe’ye “Lüks” olarak çevrilmiştir. Tüm Dünya’da aydınlatma ölçü birimi olarak Lux ifadesi kullanılmakta ve “E” simgesi ile gösterilip birimi “lx” ile temsil edilmektedir.
Dilimizde Lüks kelimesinin anlamı daha çok gösteriş, aşırılık olarak kullanıldığı için birçok kaynakta Lux kullanımı kendisini korumuştur. Genel anlamda ışık kaynağından çıkan ışınların, yüzeyde oluşturdukları aydınlık seviyesidir. Fiziksel tanımı ise 1 m2’ye düşen lümen miktarıdır.
1 Lux = 1 Lümen / m2
Bir diğer teknik tanımı ise daha önceki Kandela ve Lümen konularındaki küreyi ele alırsak Lux; 1 metre yarıçaplı bir kürenin merkezinde bulunan 1 Kandela şiddetindeki ışık kaynağının, 1 m2 küre yüzeyinde oluşturduğu aydınlanma şiddetidir diyebiliriz. Bu durumda aşağıdaki resimde görüleceği üzere Lux’ün formülünü;
E = I (cos θ) / d2 olarak tanımlayabiliriz.
d ışık kaynağıyla yüzey arasındaki uzaklık, θ ışık kaynağından gelen ışınların yüzeyin normaliyle yaptığı açıdır. Dolayısıyla Lux değeri, ışık kaynağından uzaklığa ve ışınların yüzeye düşme açısına bağlıdır. Lux, kaynakla yüzey arasındaki mesafenin karesiyle ters; yüzeyin normali ile ışınların yaptığı açının kosinisüyle doğru orantılıdır. Dolayısıyla kaynak yüzeye ne kadar yakınsa Lux o kadar büyük olur. Benzer şekilde Lux’ün en yüksek olduğu durum kaynaktan gelen ışınların yüzeye dik olduğu durumdur.
Yani Işık kaynağına yaklaştıkça elde edilen Lux değeri artmakta, uzaklaştıkça düşmektedir. Aşağıda bu ifadeyi temsil eden resim görülmektedir.
Lux değerleri ve karşılığının tam olarak gözümüzde canlanması için verilebilecek en güzel örnek ise aşağıdaki görselden anlaşılabilmektedir.
