Koruma Kodu (IP)
Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından yayınlanmış ve IEC / EN 60529 ile standartlaştırılmış olan IP Kodu; Ingress Protection Code (Giriş Koruma Kodu) ya da International Protection Code (Uluslararası Koruma Kodu) olarak tanımlanmaktadır.
Temel mantığı ise elektrik ile çalışan aletlerin toza, suya ve dış etkenlere karşı dayanıklılığını belirtmek için kullanılır. IP Kodu 3 rakamdan oluşmakta olup, 3. rakam armatürün mekanik zorlama yada üzerine düşebilecek belli bir mesafeden ve belli bir ağırlıktaki katı cisimleri kapsadığı ve IEC / EN 60529 standardında yer almadığı için kitabımızda bahsetmeyeceğiz.
Aydınlatma sektöründe sıklıkla tanımlarda göreceğiniz IP kodun 1. rakamı, armatürün katı cisimlere karşı koruması, 2. rakamı ise suya karşı korumasını temsil eder. Aşağıdaki tablo bu standart için oluşturulmuştur.
IP korumasının yüksek olmasının armatürün daha iyi olacağı tezi sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bu nispeten doğru olmakla birlikte, gerekli olmayan bir maliyeti beraberinde getirmektedir. Çok yüksek çekiş gücündeki arazi araçlarının düz otoyollarda kullanılması gibi düşünülebilir.
Bu nedenle mimarlar, aydınlatma tasarımcıları ya da son kullanıcılar aslında ihtiyaç duyacakları IP korumasını rahatlıkla yukarıda verilen tablodan belirleyebilirler.
Örneğin, ev ya da ofis için kullanılacak bir armatürde IP20 standardı yeterli iken, banyo ve tuvalet gibi ıslak hacimlerde IP44 koruması uygun olacaktır. Dış mekân bir aydınlatma olacak ise yani yağmur suyuna maruz kalacaksa IP65 koruma, bir havuz içinde ya da su içinde kalacaksa IP66 ve üstü bir koruma rahatlıkla ihtiyacınızı karşılayabilir.
Diğer bir önemli nokta ki bu aslında üreticileri ilgilendirmekte olup, dolaylı yoldan son tüketiciyi de etkileyen bir konu olan, bir armatürün IP koruması tasarlanırken uygulanan işlemlerdir. Sıklıkla karşılaşılan uygulamalardan birisi bir armatürün tasarımları yapılıp IP koruması arttırılmak istenirken silikon ya da benzeri yapıştırıcılar ile armatüre su girişinin önlenmesidir.
Bu işlem IP standartlarına uygun değildir. Silikon ve benzeri yapıştırıcılar zamanla (sıcak/soğuk etkisiyle) kuruyup dökülmeye ve bir süre sonra IP koruma sınıfının bozulmasına neden olmaktadır. Bir armatürün IP sınıfının tam olarak geçerli olabilmesi için en önemli test yöntemi armatürün demonte ve monte yapılabiliyor olması ve bu işlemlerden sonra IP özelliğini koruyor olmasıdır.
