Cam

Cam günümüzde birçok sektörde kullanıldığı için çok farklı üretim teknikleri ve çeşitleri mevcuttur. Her uygulama için farklı içerikli camlar yapılabilmektedir. Bina ve konutlar için, endüstriyel uygulamalar ve savunma sanayi için yapılan camların her biri farklı içeriktedir. Aydınlatma sektöründe kullanılan camlarda yapı itibari ile farklı bir alandır.

Türkiye, inşaat sektörünün yoğun olduğu bir ülkedir. Bu nedenle endüstriyel ortamlar ve binalar için cam üretimi üst noktadır. Tabi doğası gereği bu camlar ebatsal olarak büyük ve belirli standartlarda ve modellerde üretilmektedir. Türkiye’de bu konuda çok fazla ve kaliteli üretici de bulunmaktadır. Fakat işin içine aydınlatmada kullanılacak küçük ebatlı ve spesifik camlar girdiğinde maalesef bu konuda yeterli yatırım ve teknolojik araştırma yapılmamıştır. Bu nedenle özellikle Avrupa’da olmak üzere 3-5 firma dışında aydınlatma için uygun kalitede cam bulma fırsatımız yoktur.

Cam yapımında ana madde Kum’dur (SİO2), bunun yanında ise yardımcı maddeler, minareller ve oksitler bulunmaktadır. Aydınlatma sektöründe cam kullanımı daha çok endüstriyel armatürlerde olmaktadır. Burada kullanılan armatürler yaklaşık 10-20 metre yüksekliklerden asıldığı içinde difüzör kullanmak yerine ışık geçirgenliği daha yüksek olan camlar tercih edilmektedir. Böylece LED kaynağından gelen toplam ışık miktarı az bir kırılmayla çok yüksek oranda ortama aktarılabilmektedir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere aydınlatma sektöründe kullanılan camların en önemli özelliği ışık geçirgenlik oranlarının çok iyi olmasıdır.

Günümüzde evlerimizde kullandığımız camlar düz cam olarak geçmektedir. Evlerde kullanılan camlardan kırılan bir parçaya yanından bakma fırsatınız olursa yeşilimsi bir renk göreceksiniz. Bu renk cam yapımı sırasında kullanılan Demir Oksit’ten kaynaklanmaktadır. Demir Oksit, camın üretim sürecinde hızlıca soğumasını sağladığı için kullanılması gereken bir bileşendir. Kullanılan demir oksit bileşen miktarına bağlı olarak camın üretim süreci kolaylaşmakla birlikte rengindeki yeşilimsi tabaka artacak ve ışık geçirgenliği düşecektir.

Bu nedenledir ki aydınlatma sektörü için (son zamanlarda plaza ve benzeri bina tipleri ve LEED Sertifkalı yapılarda) demir oksit bileşeni düşürülmüş ve ışık geçirgenlik oranı yüksek camlar üretilmekte ve kullanılmaktadır. Bu camlara “Extra Clear” cam denilmektedir. Sıradan bir düz camın ışık geçirgenlik oranı %85 ile %90 arasında değişmektedir (bu değer 3-4mm camlar için geçerlidir, cam kalınlığı arttıkça geçirgenlik oranı düşmektedir fakat aydınlatma sektöründe kullanılan camlar 3-4mm olduğu için bu değerleri alıyoruz).

Örneğin; Toplam ışık akısı 1000 lümen olan bir LED armatürden çıkan ışık akısı, camda kırılma yaşadıktan sonra 850-900 lümen değerlerinde ışık verebilmektedir. Extra Clear camlarda ise bu geçirgenlik oranı %93 ile %97 arasındadır.

 

 

 

 

İlk bakışta düz cam ile extra clear cam arasındaki geçirgenlik farkının çok olmadığını düşünebiliriz fakat yüksek tavan ya da sokak aydınlatma armatürlerinin 200w ile 400w arasında üretildiğini göz önüne aldığımızda, bize 30.000 ile 60.000 lümen değerinde bir toplam ışık vermektedir. 60.000 lümen ışık çıktısı olan bir armatürde eğer düz cam tercih ederseniz armatürden çıkacak toplam ışık miktarı 52.000 lümen civarında olacakken, extra clear cam kullanımı size 57.000 lümen civarında ışık verecektir. Bir fabrikada bu armatürden 100 adet kullanıldığını düşündüğünüzde ise 500.000 lümen gibi inanılmaz bir tasarruf elde etmiş olursunuz.

Aydınlatmada yüksek tavan armatür grubunda kullanılacak camın extra clear olması gerektiğini belirttikten sonra ihtiyacımız olan bir diğer kriter ise bu camın temperlenmiş (öngerilmeli) olmasıdır. Temperleme işlemi camın yaklaşık 10 kat daha mukavim olmasını sağlamaktadır. Yani darbe dayanımı ve kırılmalara karşı çok iyi bir mukavemet gösterir.

Aynı zamanda olası bir kırılma durumunda parçalanıp keskin ve zararlı bir yapıda olmayacaktır. Otomobil camları temperli camlardan üretilmiştir, kırılmış bir araç camına baktığınızda evlerimizde kullanılan pencere camı gibi paramparça ve keskin olmak yerine tuzla buz olmuş kavramını yansıtan ve zararsız bir yapıdadır ki endüstriyel tesislerde forklift çalışması, raf çalışması gibi tehlikelerin olduğu yerlerde çok etkilidir.

Tabi bir armatüre takılı camı gözle düz cam mı yoksa extra clear cam mı ayırt etmek çok zordur ya da camın temperli bir yapıda olup olmadığını anlayabilmek zordur.

Bunun tek yöntemi aşağıda fotoğraflardan anlayacağınız üzere cama yandan bakmak ve yeşil rengin koyuluğuna göre ayırt etmektir. Düz camlarda gördüğünüz yeşil yapı, extra clear camda bembeyaz ve şeffaftır. Temperleme için camı kırma testi uygulamanız gerekmektedir.

Aydınlatma sektöründe kullanılan camlarda bir diğer önemli konu camın rodajlanmasıdır. Rodajlama camın kenarlarının keskinliğinin alınması anlamına gelmektedir. Bu işlem extra bir maliyet getirdiği için ülkemizdeki üretimlerde çok tercih edilmeyip, camın bu keskin kenar yapılarının armatürün içinde saklanması tasarım açısından daha çok kabul görmektedir.